Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TAKİ) Nedir?

Bazı sağlık sorunlarının tedavisinde kullanılan ilaçlar, WADA (Dünya Dopingle Mücadele Ajansı) Yasaklılar Listesi’nde bulunan etken maddeleri içeriyor olabilir. Bu durumda sporcunun, bu ilaçları kullanmadan önce tabi tutulacağı tedavi sürecini Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TAKİ) olarak beyan etmesi ve kullanım için onay alması gereklidir.

Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TAKİ) Talimatı

International Standard For Therapeutic Use Exemptions ISTUE

Hangi durumlarda TAKİ başvurusu yapmalıyım?

Zaruri olarak, sağlık problemleriniz nedeni ile kullandığınız veya kullanacağınız ilaç Yasaklılar Listesi’nde bulunan bir içeriğe sahipse, kullandığınız ilacı ve ilacı gerektiren sağlık durumunu beyan ederek TAKİ başvurusunda bulunmalısınız. Bunun için öncelikle, kullandığınız veya kullanacağınız ilacın yasaklı bir etken madde içerip içermediğini kontrol etmeniz gerekmektedir.

Gerekli kontrolü, “Sporcu Sağlığı Bilgi Sistemi” mobil uygulamasını kullanarak yapabilirsiniz.

Yasaklı maddeler, kullanımlarının kısıtlandığı durumlar baz alındığında üç kategoriye ayrılmaktadır:

  1. Müsabaka içinde ve dışında yasaklı olmayan maddeler: Bu tür etken maddeler için herhangi bir TAKİ başvurusu yapmanıza gerek yoktur.
  1. Kullanımı her zaman yasaklı olan maddeler (müsabaka içi ve müsabaka dışı): Bu tür etken maddeler için TAKİ başvurusunda bulunmanız gerekmektedir.
  1. Müsabaka içinde kullanımı yasaklı olan maddeler: Bu tür etken maddeler için TAKİ başvurusunda bulunmanız gerekmektedir.

*Kullandığınız/kullanacağınız ilacın yasaklı içeriğe sahip olup olmadığını öğrenmek için “Sporcu Sağlığı Bilgi Sistemi” yasaklı etken madde sorgulama servislerinin yanı sıra taki@tdmk.org.tr e-posta adresi aracılığıyla TDMK (Türkiye Dopingle Mücadele Komisyonu) ile de iletişime geçebilirsiniz.

Yasaklılar Listesi 2019 .pdf

Neden TAKİ başvurusu yapmalıyım?

Tedavi amacıyla kullandığınız bazı ilaçların içeriğinde bulunan etken maddeler, Dünya Dopingle Mücadele Ajansı (WADA) tarafından belirlenmiş Yasaklılar Listesi’nde bulunuyor olabilir. Bu durumda doping kontrolüne tabi tutulursanız, söz konusu yasaklı maddeye doping kontrol örneğinizde rastlanacaktır. TAKİ onayınız olmadığı takdirde, doping kontrol örneğinizde çıkan yasaklı madde nedeniyle, sonucunuz Aykırı Analitik Bulgu olarak kabul edilecek ve hakkınızda disiplin süreci başlatılacaktır.

İlaç tedavisine başlamadan önce nelere dikkat etmeliyim?

  1. Tedavinin detayları hakkında doktorunuzdan bilgi alın. Tedavi süreci, kullanılacak ilaçlar, dozları ve uygulama yolları hakkında bilgi sahibi olun.
  2. “Sporcu Sağlığı Bilgi Sistemi” servisini kullanarak ya da taki@tdmk.org.tr adresine e-posta atarak kullandığınız ilacın yasaklı madde içerip içermediğini kontrol edin.
  3. Müsabaka içi kullanımı yasaklı olan etken maddelerden herhangi birini içeren bir ilaç kullanıyorsanız ve yakın zamanda katılacağınız bir müsabaka var ise, ilacın vücudunuzda kalma süresi ile ilgili bir şüpheniz olması durumunda TAKİ başvurusunda bulunun.
  4. Eğer tedavinizde kullanılacak ilaç yasaklı madde içeriyorsa, doktorunuza yasaklı madde içermeyen alternatif bir tedavi olup olmadığını sorun.
  5. Yasaklı etken maddeyi içermeyen alternatif bir tedavinin mümkün olmadığı veya bu tür tedaviye yanıt alınamadığı durumda, yasaklı maddeyi içeren tedavinin mutlak suretle gerektiğini ispatlayan tıbbi dokümanlarla birlikte TAKİ başvurusunda bulunun.

Lütfen aşağıdan size uygun olan başlığı seçerek yönergeleri takip edin.

1. Kimler TAKİ başvurusunda bulunmakla yükümlüdür ?

Doping kontrolüne tabi olan tüm sporcular, kendileri için geçerli olan TAKİ kurallarını ve gerekliliklerini bilmekle yükümlüdür. Söz konusu kurallar ve gereklilikler, sporcuya göre değişiklik göstermektedir.

Ulusal Düzeyde Sporcu olarak tanımlanan tüm sporcular, TAKİ başvurularını, yasaklı madde veya yöntem içeren tedavinin uygulanmasından önce, TDMK’nın ilgili birimine yapmakla yükümlüdürler.

“Ulusal Düzeyde Sporcular” istisnai durumlarda özel ve/veya acil durumlar için geçmişe dönük olarak Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TAKİ) başvurusunda bulunabilirler.

  • Uluslararası Düzeyde Sporcular 

Bir Uluslararası Federasyonun Kayıtlı Doping Kontrol Havuzunda bulunan veya diğer herhangi bir şekilde bağlı olduğu federasyonun Uluslararası Düzeyde Sporcu tanımına giren sporcular, “Uluslararası Düzeyde Sporcu” olarak kabul edilecektir.

Uluslararası Federasyonun kurallarına uygun olarak verilecek TAKİ onayının gerektiği bir Uluslararası Müsabakaya katılan veya 6 ay içerisinde katılacak olan sporcular; bağlı oldukları Uluslararası Federasyona, ilgili federasyonun kuralları çerçevesinde, TAKİ başvurusunda bulunmalıdır. Uluslararası Federasyondan alınan TAKİ onaylarının ulusal düzeyde geçerli olabilmesi için TAKİ onayının TDMK tarafından tanınması gerekmektedir.

  • Diğer Sporcular

Bu kategoriye dahil olan sporcuların önceden TAKİ başvurusunda bulunmasına gerek yoktur.

TDMK’nın Ulusal Düzeyde Sporcu tanımına girmeyen ancak TDMK’nın doping kontrol yetkisi kapsamında olan diğer tüm lisanslı sporcular bu sınıfta değerlendirilecektir.

Doping kontrolüne tabi tutulmuş ve örneğinde pozitif bulgu saptanmış sporcular; eğer saptanan madde Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası (TAKİ) kuralları çerçevesinde ve tedavi amacıyla kullanılmışsa, geçmişe dönük olarak başvuruda bulunabilir.

2. TAKİ başvurumu ne zaman yapmalıyım ?

Tedavi amaçlı kullanılması gerekli görülen ilacın yasaklı bir etken madde içermesi durumunda sporcunun, katılacağı bir sonraki müsabakadan en az 30 gün önce ilgili tedavi için TAKİ başvurusu yapması gerekmektedir.

3. TAKİ başvurumu nasıl yapacağım ?

TAKİ onayına ihtiyaç duyan bir sporcu sırasıyla aşağıdaki yönergeleri izlemelidir.

  • Tedavi Amaçlı Kullanım İstisnası Başvuru Formu‘nun indirilmesi,
  • Başvuru formunun sporcu ve doktoru tarafından eksiksiz olarak doldurularak hazır hale getirilmesi,
  • Yasaklı maddenin kullanımının gerekliliğine dair uzman hekim onaylı belgenin temin edilmesi,
  • Hastalığın teşhisi, sporcunun tüm tahlil ve tetkik sonuçlarına ilişkin belgelerin toplanması,
  • Bahsi geçen tıbbi dokümanlar ile beraber başvuru formunun TDMK’ye taki@tdmk.org.tr e-posta adresi aracılığıyla iletilmesi.

Geçmişe dönük TAKİ başvurusu yapabilir miyim?

Sporcu düzeyi, Diğer Sporcular tanımı kapsamında olan tüm sporcular yalnızca geçmişe dönük TAKİ başvurusu yapmakla yükümlüdür ve geçmişe dönük başvurularının onaylanabilmesi için aşağıdaki kriterlerin karşılanması beklenmez. 
 
Ulusal Düzeyde Sporcular ve Uluslalarası Düzeyde Sporculara ise yalnızca bazı özel durumlarda geçmişe dönük TAKİ onayı verilebilir. Bu durumlar aşağıda belirtildiği gibidir.
 
  • Acil tedavi veya zaruri müdahale gerektiren akut sağlık sorunları söz konusu olduğunda,
  • İstisnai durumlar nedeniyle başvuru değerlendirme sürecinde TAKİ Kurulu nedenli bir aksama olduğunda,
  • Bazı spor dallarına öncelik tanınması dolayısıyla değerlendirmenin aksaması durumunda,
  • Adli yargının geçmişe dönük TAKİ hususunda WADA ve Dopingle Mücadele Kuruluşu ile mutabık olması durumunda.

Belirtilen istisnai durumlar dışında geriye dönük TAKİ başvurusuna izin verilmemektedir.

Acil ilaç kullanımı veya tedavi durumunda nelere dikkat etmeliyim?

  1. Tedavinize başlanmadan hemen önce sağlık görevlilerini sporcu olduğunuz hakkında bilgilendirin ve tedavinizle ilgili tüm dokümanlara ihtiyacınız olduğu konusunda kendilerini uyarın.
  2. Taburcu olmanızın ardından “Sporcu Sağlığı Mobil Uygulaması” aracılığı ile tedavinizde kullanılan ilaçların yasaklı bir etken madde içerip/içermediği bilgisini araştırın.
  3. Eğer tedaviniz yasaklı bir etken madde içeriyor ise, en kısa süre içinde TDMK’yi bilgilendirin. taki@tdmk.org.tr

UNUTULMAMASI GEREKEN HUSUSLAR!

*TAKİ’ye ihtiyaç duyan sporcu başvurusunu katılacağı müsabakadan en az 30 gün önce yapmalıdır.

*Geriye dönük TAKİ başvurusu ancak bazı özel durumlarda mümkündür.

*Eksik başvurular kişilere iade edilir. Başvurular ancak tamamlandıktan sonra değerlendirmeye alınır.

*Bir TAKİ başvuru formunu TDMK’ye ulaştırmış olmanız, TAKİ onayı olarak kabul edilmez.

*Başvurunuzda kullanacağınızı beyan etmiş olduğunuz ilacı TAKİ onayı alınana kadar kullanmamanız gerekmektedir.

*TAKİ başvurunuz ve tıbbi dokümanlarınızın bir kopyasını saklamanız gerekmektedir.

*TAKİ onayınız, belirtilen süre boyunca geçerli olacaktır. TAKİ onayınız, belirtilen sürenin son gününde geçerliliğini yitirecektir. Söz konusu tedaviniz devam ediyorsa, TAKİ onayınızın geçerliliğinin biteceği tarihi hesaplayarak yeni bir başvuru yapmanız gerekmektedir.

*TDMK’den alınan TAKİ onayı ancak ulusal düzeyde geçerlidir.

*Hali hazırda onaylanmış bir TAKİ başvurunuz varsa, tanıması için Uluslararası Federasyona başvurabilirsiniz. Bu TAKİ onayını tanıyıp/tanımama kararı ilgili Uluslararası Federasyon tarafından verilecektir.

*Büyük organizasyonlar (örneğin; olimpiyatlar) için söz konusu organizasyonun TAKİ kuruluna başvurmanız gerekmektedir.